DÙNG THAN ĐÁ PHỐI TRỘN VÀO ĐẤT SÉT
ĐỂ SẢN XUẤT VÀ NUNG GẠCH NGÓI THAY CHO CỦI.
CNĐT:
KS Nguyễn Thị Mộng Hương
CQCT:
XN Ghạch ngói Mỹ Quan (Phù Mỹ)
TGTH:
1995.
I/ MỞ ĐẦU:
Tỉnh B́nh Định có tất cả 600
ḷ gạch ngói ngói đang hoạt động, sản lượng trên 100 triệu viên/năm.
Hầu hết các ḷ đều dùng củi để nung gạch ngói. Hàng năm tốn khoảng
200 ngàn xe Ster-ứng với 2000 ha rừng bị tàn phá. Tài nguyên rừng
ngày càng cạn kiệt, ảnh hưởng lớn đến môi trường sinh thái. Yêu cầu
đặt ra là cần phải có giải pháp mới, nguồn nhiên liệu mới thay củi
để nung gạch ngói-vừa duy tŕ được nghề truyền thống vừa đảm bảo
việc làm cho người lao động.
Từ yêu cầu trên XN Gạch ngói
Mỹ Quang phối hợp với một số đơn vị dùng than đá phối trộn với đất
sản xuất gạch, để làm chất đốt nung gạch ngói thay cho củi.
II/ MỤC TIÊU. PHƯƠNG PHÁP, NỘI DUNG:
2.1. Mục tiêu:
-Thiết kế hoàn chỉnh việc tạo ḷ đứng
để phù hợp với công nghệ mới.
-Hoàn chỉnh công thức pha trộn than đá
vào đất sản xuất gạch, để làm chất đốt nung gạch ngói thay cho củi.
2.2. Phương pháp nghiên cứu:
Tổ chức tham quan hội thảo, khảo sát
các ḷ nung gạch ngói trong tỉnh. Sau đó xây ḷ làm thí điểm, rút
kinh nghiệm, lập quy tŕnh kỹ thuật đốt ḷ bằng than đá trộn với đất
sét
2.3. Nội dung:
Dùng than đá trộn đất sét sản xuất
gạch đốt trực tiếp làm tăng cường độ chịu lực chín thấu, màu sắc
đẹp, không bị mủn, thối rửa. Nhưng dùng thế nào để phù hợp với thành
phần lư hóa cảu đất cảu từng địa phương, đó là vấn đề đặt ra. Đối
với XN Gạch ngói Mỹ Quang, đất có độ ẩm tự nhiên từ 16-18oC,
sau phong hóa c̣n 8-12oC. Phải ủ nước cho có độ dẻo, rải
than cho đều bằng cách thái mai mỏng, tước đúng quy tŕnh. Đất sét
có độ béo là 30-40%, cỡ hạt có trong thành phần từ 0,005-0,05mm…Đất
sét béo kiểm tra thủ công bằng cách: lấy một cục vê vào tay khi có
độ dài 10-15cm, đường kính 5mm là không đứt là gạch ngói tốt
Đất sét màu đen chịu lửa cao hơn màu
vàng từ 50-80oC
Muốn pha trộn để đốt đúng được điểm
chín phải nhận biết chất liên kết sét, đồng thời xác định đúng chủn
loại than cần dùng (cám 5, cám 6 có nhiệt lượng là 5900 Q Calo/kg).
Lượng than pha trộn vào đất cần có cỡ hạt 1mm để trộn đều và cháy
đều. Cần đào tạo thợ chuyên pha than v́ đây là khâu khá quan trọng
quyết định chất lượng thành phẩm
Than trộn đất được đóng thành bánh phù
hợp. Khi đốt ḷ kèm bánh than vào bầu vào cầu vách. Sau khi sản xuất
thử sẽ rút ra được quy tŕnh hoàn chỉnh
III/ KẾT QUẢ:
Gạch 6 lỗ pha than từ lần 1 đến lần 4,
tỷ lệ thu hồi 60-85%. Pha than lần 4 tỷ lệ thu hồi cao nhất là 85%.
Pha than vào đất nguyên liệu làm gạch 6 lỗ kết quả lỗ.
Nung gạch ngói bằng ḷ gạch mẫu toàn
bộ bằng than đá và không pha than đá, kết quả cũng lỗ.
*Phối trộn than vào đất để nung gạch 6
lỗ, quy cách gạch (200x135x95mm), kích thước lỗ rỗng (200x25x25mm),
tỷ lệ pha than vào đất 53% c̣n 47% kèm. Theo phwong pháp này, tính
b́nh quân lăi cho 1000 viên gạch 6 lỗ là 33.360 đồng. B́nh quân lăi
1000 viên ngói là 15.528 đồng.
Đánh giá chất lượng sản phẩm gạch ngói
nung bằng than đá đồng đều, ổn định, đặc chắc. Viên gạch pha than có
độ truyền dẫn nhiệt cao. Nhiệt độ nung đạt từ 950-1050oC.
Sản phẩm gạch ngói nung bằng than đá chín đều. Nung bằng than đá có
nhiệt độ cao hơn củi, do đó độ chín của sảm phẩm tốt hơn, đạt được
chất lượng tiêu chuẩn cho phép. Qua đánh giá của khách hàng đă thể
hiện được điều đó.
Sơ đồ quy tŕnh công nghệ:
Thiết kế ḷ: Ḷ gạch đứng có 6 cửa,
dầu đốt 12 rănh dẫn lửa. Kiểu ḷ này nung gạch bằng than ḥa toàn,
không sử dụng củi. Nguyên lư làm việc: Chu kỳ nung 10 ngày/lần.
Nhiệt độ nung từ 950-1050oC, nung than đá cám 4, 5, 6
Trộn than đá vào đất nung gạch ngói:
Đất sét sau khi phong hóa được ngâm ủ tại chỗ, sau đó pha than đá
vào. Tạo viên than có kích thước 2x10x20cm, nặng 0,62kg/viên. Trong
đó bùn chiếm 20%, than chiếm 80%. Chiều dài và chiều rộng của viên
than nhỏ hơn viên gạch ít nhất là 10mm. Cứ 118 kg pha trộn vào 8,62m3
đất tức 45 kg pha trộn vào 1m3 đất. Sau đó tạo h́nh viên
gạch, phơi, vào ḷ nung và cho ra thành phẩm.
IV/ KẾT LUẬN:
-Pha than vào đất sản xuất gạch giảm
được 10kg than cho 1000 viên gạch so với cách cài than để đốt thẳng
như trước đây
-Giảm bụi tro 50% khi ra ḷ so với
trước, giảm lượng đất
-Gạch có chất lượng về cường độ chịu
lực cao, màu sắc đẹp
-Giá thành giảm, làm lợi từ
10.000-12.000đ/10.000 viên sản phẩm.
Biên tập: Anh Tùng