SỐ HÓA NGUỒN TÀI LIỆU TẠI THƯ VIỆN KHOA HỌC
TỔNG HỢP TỈNH BÌNH ĐỊNH
CNDA : KS. Hoàng Thị Bích Thủy
CQCTTH: Thư viện KHTH Bình Định
CBPH: PGS. TS. Đoàn Phan Tân (Trường ĐH Vănhóa Hà Nội); CN. Nguyễn Chí Cường (Sở
VHTT), CN. Trần Thị Xứng, CN Nguyễn Ngọc
Sinh, CN.Nguyễn Thanh Bình (Thư viện KHTH).
TGTH: 2002 - 2004
MỞ ĐẦU
Thư viện là một công cụ trọng yếu ngoài nhà trường để giáo dục tư tưởng, chính trị, nâng cao trình độ kiến thức của nhân dân lao động về mọi mặt, động viên quần chúng thực hiện tốt các đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, làm cho đời sống tinh thần, tình cảm quần chúng thêm phong phú. Trong thời kỳ mà khoa học công nghệ phát triển như vũ bão và sự ”bùng nổ thông tin” đang diễn ra trên khắp toàn cầu, đã buộc ngành thư viện phải thay đổi phương thức hoạt động của mình. Phải hiện đại hoá, phải quản lý công việc tập trung và khoa học hơn, để đáp ứng những yêu cầu mới của thời đại mới, tiến tới giao lưu và hội nhập với hệ thống thông tin thư viện thế giới.
Vì vậy, việc thực hiện dự án "Số hóa nguồn tài liệu tại Thư viện Khoa học tổng hợp tỉnh Bình Định" trong khuôn khổ các dự án ưu tiên của Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng IX và Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XVI về ứng dụng và phát triển CNTT giai đoạn 2001-2005 là một yêu cầu cần thiết trong việc hiện đại hóa Thư viện tỉnh.
1. Mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu
1.1. Mục tiêu: Ứng dụng công nghệ thông tin để số hóa nguồn tư liệu tại Thư viện KHTH tỉnh Bình Định nhằm chuyển phương thức hoạt động của thư viện truyền thống sang thư viện hiện đại.
1.2. Nội dung thực hiện:
- Đầu tư thiết bị tin học và Xây dựng hệ thống mạng máy tính nội bộ của Thư viện..
- Trang bị phần mềm quản trị thư viện.
- Số hóa dữ liệu thông tin thư mục theo khổ mẫu MARC21.
- Số hóa dữ liệu địa chí toàn văn và dữ liệu Multimedia..
- Xây dựng Website thư viện để phục vụ bạn đọc khai thác dữ liệu và tra cứu thông tin tại Thư viện tỉnh qua mạng Internet.
- Tổ chức đào tạo MARC 21, quản trị mạng, sử dụng phần mềm quản trị thư viện ILIB cho cán bộ thư viện tỉnh.; tập huấn nghiệp vụ và hướng dẫn tra cứu thông tin trên mạng Internet cho cán bộ thư viện huyện - cơ sở; hướng dẫn tra cứu OPAC và khai thác thông tin trên mạng Internet cho bạn đọc Thư viện.
1.3. Phương pháp:
- Điều tra khảo sát thực tế tại các Thư viện đã và đang thực hiện dự án ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác thư viện.
- Chuyển giao công nghệ sử dụng phần mềm, quản trị mạng, kiến thức khổ mẫu MARC 21 và quy tắc biên mục Anh - Mỹ...
- Xử lý thông tin thư viện.
2. Kết quả thực hiện
- Đầu tư thiết bị tin học và xây dựng mạng nội bộ máy vi tính của Thư viện, bao gồm 2 máy chủ với 25 máy trạm và có khả năng mở rộng đến 45 máy trạm.
- Tiếp nhận phần mềm quản trị thư viện (ILIB) do Công ty CMC nghiên cứu và phát triển. ILIB có các Module chính: Tra cứu trực tuyến OPAC; Bổ sung; Ấn phẩm nhiều định kỳ; Biên mục; Quản lý kho; Lưu thông (Mượn / trả, quản lý bạn đọc); Mượn liên thư viện; Xuất nhập dữ liệu và Quản trị hệ thống.
- Số hóa dữ liệu thông tin thư mục theo khổ mẫu MARC 21 gồm 73 trường dữ liệu và tuân theo các tiêu chuẩn Quốc tế ISO 2709 về khổ mẫu trao đổi thông tin. Đã chuyển đổi toàn bộ dữ liệu thư mục sách (62.000 biểu ghi) từ khổ mẫu CDS/ISIS sang khổ mẫu chuẩn MARC 21. Dữ liệu sau khi chuyển đổi có thể phục vụ tra cứu mục lục trực tuyến (OPAC) cho bạn đọc, hoặc có thể tra cứu từ xa qua mạng Internet và lưu thông bằng mã vạch.
- Số hóa trên 14.000 trang dữ liệu địa chí toàn văn của tỉnh Bình Định từ năm 1975 đến nay.
- Website thư viện với địa chỉ truy cập http://www.thuvienbinhdinh.com. gồm các chức năng:: Giới thiệu tổng quan về hoạt động thông tin thư viện; bạn đọc có thể khai thác dữ liệu thư mục sách, dữ liệu địa chí toàn văn hiện có ở thư viện qua mạng Internet.
- Đào tạo cán bộ: Tổ chức 2 đợt đào tạo cán bộ của Thư viện về sử dụng phần mềm ILIB do Công ty CMC hướng dẫn; 2 lớp đào tạo về kiến thức MARC 21 và quản trị mạng, mời giáo viên của Thư viện Quốc gia hướng dẫn. Đồng thời, Thư viện tổ chức tập huấn cho 51 cán bộ Thư viện huyện, xã, phường, làng văn hoá, khu phố văn hoá, thư viện - tủ sách Đồn biên phòng... về những kiến thức mới trong hoạt động thông tin thư viện, giới thiệu Website thư viện, thực hành tra cứu thông tin trên mạng Internet, hướng dẫn chi tiết cách xử lý tài liệu cho cán bộ thư viện huyện.
KẾT LUẬN
Quá trình hiện đại hóathư viện ở Thư viện KHTH tỉnh Bình Định đã tạo nên một bước ngoặt căn bản trong hoạt động chuyên môn thư viện. Hình thức và phương pháp tổ chức lao động trong thư viện đã được thay đổi tận gốc rễ. Thư viện có điều kiện hội nhập vào cộng đồng thư viện quốc tế, có điều kiện liên kết bạn đọc với những nguồn tin, tư tưởng và thành quả sáng tạo của loài người một cách thuận tiện, nhanh chóng, dễ dàng. Cán bộ thư viện có điều kiện để nâng cao trình độ kiến thức về mọi mặt, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Từ việc dùng chung cơ sở dữ liệu về địa chí, địa phương và nguồn tài liệu có trong Thư viện KHTH tỉnh thông qua môi trường Internet góp phần xã hội hóa hình thái học - đọc bằng phương tiện công nghệ thông tin, giúp mọi người sử dụng có hiệu quả phương tiện thiết bị một cách tiết kiệm, hợp lý trong hưởng thụ và sáng tạo các giá trị khoa học công nghệ, văn hóa nghệ thuật …
Biên tập: NGỌC ANH
