Các tổ chức Khoa học công nghệ
    Chương trình, đề tài, dự án Khoa học công nghệ
    Cơ sở dữ liệu
    Sở hữu trí tuệ
    Tiêu chuẩn đo lường chất lượng
    Thị trường Công nghệ - Thiết bị
    Văn bản pháp luật
    Thủ tục hành chính
    Tạp chí KHCN
    ĐỊA CHÍ BÌNH ĐỊNH
    Hỏi đáp
  Tìm kiếm:
 
 

Truy cập:

2092831

Đang online:

15

  
>>  TẠP CHÍ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ
Vài cảm nhận về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá Chăm ở Bình Định

Đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có 76 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh được xếp hạng di tích quốc gia, cấp tỉnh và chín loại hình di sản văn hóa phi vật thể đã triển khai thực hiện các sản phẩm để lưu giữ nhằm phục vụ nghiên cứu và phát huy giá trị. Kể từ năm 1979, khi di tích Điện thờ Tây Sơn được ghi vào danh mục di tích lịch sử cấp quốc gia, thì trong những năm tháng đầu tiên với việc đảm đương một công việc hoàn toàn mới mang tầm vóc quốc gia, những người làm công tác bảo tồn bảo tàng vừa học vừa làm, đến nay Bình Định đã có một hệ thống di sản văn hóa; đã và đang hình thành một đội ngũ những người mang trọng trách bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa Việt Nam tại Bình Định. Có thể nói rằng, thời gian trải nghiệm đã thu lượm được nhiều bài học quý giá, rất đáng trân trọng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản. Song quá trình đó cũng bộc lộ nhiều vấn đề khó khăn chưa lường hết được, điều đó đòi hỏi phải nghiêm túc xem xét, đánh giá, rút kinh nghiệm để tìm ra những giải pháp thích hợp cho các bước đi tiếp theo.

 

Thực tiễn cho thấy trên địa bàn tỉnh Bình Định còn có nhiều di tích xứng đáng đề nghị Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận di tích lịch sử - văn hóa, nhất là hệ thống di sản văn hóa Chăm ở Bình Định, (đang trong quá trình tiến cử, khuyến nghị Trung ương lập hồ sơ trình UNESCO công nhận di sản thế giới), cũng vẫn bộc lộ nhiều điều bất cập và đối mặt với những phát sinh do sức hấp dẫn về tiềm năng khai thác kinh tế của di sản đang ngày càng tăng lên, nhưng thực tế đã gặp những trở ngại.

 

Mỗi di sản để được vinh danh, nhất là đối với di sản văn hóa Chăm, đã chứa đựng các giá trị nổi bật và là những tổng thể đa dạng về giá trị, loại hình, quy mô… các di sản ấy bao hàm cả giá trị vật thể và phi vật thể, được quy hoạch tôn tạo bao gồm nhiều hạng mục công trình, phân bố trên những không gian rộng lớn, hài hòa và liên quan đến nhiều tỉnh. Không những thế, ngay chính trong từng loại hình di sản lại có những nét rất khác nhau, mỗi di sản được công nhận theo những tiêu chí khác nhau.

 

Nói về tổ chức quản lý đối với di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, tỉnh Bình Định đã có bề dày hoạt động và tương đối ổn định. Điều đó thể hiện qua hoạt động của hai bảo tàng: Bảo tàng Tổng hợp và Bảo tàng Quang Trung… , còn có một số đơn vị như Công ty Thủy lợi 47 (có thành viên là Công ty cổ phần du lịch Hầm Hô), Công ty du lịch Sài Gòn – Quy Nhơn (Có thành viên là khu du lịch Ghềnh Ráng), Công ty Công viên cây xanh, điện chiếu sáng Quy Nhơn (có thành viên là khu du lịch Tháp Đôi), Sở Du lịch là cơ quan trực tiếp quản lý khai thác khu du lịch tháp Bánh Ít… Nhìn vào mô hình các cơ quan quản lý khai thác trực tiếp di sản văn hóa đã được tỉnh và Trung ương xếp hạng, mỗi địa phương, tùy theo hoàn cảnh thực tế đưa ra những  mô hình quản lý riêng của mình; huyện An Nhơn, Phù Mỹ… thì có Ban Quản lý di tích trực thuộc UBND huyện, UBND thành phố Quy Nhơn giao di tích tháp Đôi cho Công ty Công viên Cây xanh & Điện chiếu sáng quản lý trực tiếp, điều đó dệt nên một bức tranh rất đa dạng. Sự vận hành   của các mô hình quản lý đó trong thời gian qua cũng đã bộc lộ một vài điều hay và cả những cái bất cập cần phải xem xét, điều chỉnh cho hợp lý trong thời gian đến.

 

Quan sát sự vận hành của các cơ quan quản lý di sản cấp quốc gia có giá trị, trong thời gian qua nếu không tương xứng với tầm vóc quản lý di sản thì rất khó khăn cho hoạt động của chính đơn vị này. Song song với sự khác nhau về công tác quản lý và phát huy giá trị di sản cũng đang diễn ra rất đa dạng giữa các di tích lịch sử – văn hóa. Có di tích đã xây dựng quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị nhưng chưa thực hiện được như tháp Đôi, có di tích chưa thực hiện bước quy hoạch tổng thể nhưng đã tiến hành tôn tạo theo hướng tự phát, không định hướng đúng theo luật quy định… Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh đến năm 2020 được Bộ Văn hóa – Thông tin phê duyệt từ năm 2001, cho đến nay văn bản này vẫn còn là tài liệu nghiên cứu của các nhà lập quy hoạch cho các di tích trên địa bàn.

 

Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị di tích tháp Đôi được UBND tỉnh Bình Định giao cho UBND thành phố Quy Nhơn quản lý và đầu tư thực hiện ngay sau khi Sở Văn hóa - Thông tin hoàn thành  dự án trùng tu kết thúc năm 1996. Cho đến nay, vì lý do khách quan nên các hạng mục công trình vẫn chưa thực hiện được. Một thí dụ khác, đối với danh thắng Hầm Hô, một hình thức xã hội hóa tôn tạo, phát huy di sản có những lý lẽ thành công, nhưng xem ra chưa mang tính bền vững. Rồi di tích tháp Bánh Ít, gần đây UBND tỉnh giao cho Sở Du lịch trực tiếp khai thác sử dụng sau khi dự án trùng tu di tích đã hoàn thành. Sở Du lịch đã tiến hành tôn tạo khi chưa có quy hoạch tổng thể của di tích theo quy định. Việc thi công các hạng mục thuộc công trình cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch tại di tích Tháp Bánh Ít có nhiều nhược điểm. Để sớm có giải pháp hữu hiệu khắc phục, ngày 26/12/2006 UBND tỉnh Bình Định ban hành văn bản yêu cầu dừng thi công xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch tại di tích này và triển khai lập quy hoạch tổng thể theo luật định.

 

Nhìn các tỉnh có kinh nghiệm trong công tác quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị các di tích, chúng ta cũng thấy không ít địa phương vừa làm vừa rút kinh nghiệm và đem lại hiệu quả như Khánh Hòa, Quảng Nam, Bà Rịa Vũng Tàu, Thừa Thiên - Huế… Một vài thí dụ đối với việc quy hoạch tổng thể và phát huy giá trị di tích ở các tỉnh bạn để chúng ta nhìn nhận. Một là, khu thắng cảnh Hương Sơn, địa phương đã triển khai quy hoạch từ khá lâu và giao cho ngành du lịch trực tiếp thực hiện, loay hoay mãi đến hàng chục năm, đến nay quy hoạch vẫn không đáp ứng được yêu cầu bảo  tồn và phát huy giá trị di tích. Hai là, Quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích Mỹ Sơn, tỉnh Quảng Nam giao Sở Văn hóa - Thông tin thực hiện ngay sau khi Mỹ Sơn trở thành di sản thế giới. Do sự biến động về tổ chức và thiếu sự chỉ đạo sát sao của Sở Văn hóa - Thông tin Quảng Nam, nên cơ quan tư vấn được chọn xây dựng quy hoạch không đủ năng lực nên đã không hoàn thành theo thời gian hợp đồng, cho đến nay gần mười năm nhưng vẫn   chưa xong. Thêm một thí dụ thứ ba, đó là Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng lại rơi vào một bế tắc khác, tuy đã được tỉnh Quảng Bình quan tâm ngay từ khi được ghi vào danh mục di sản thế giới, nhưng cho đến nay vẫn chưa tìm được cơ quan tư vấn, tỉnh đã nhờ Ủy ban UNESCO mời tư vấn nước ngoài, nhưng xem ra không đơn giản tý nào.

 

Có lẽ chưa có mô hình nào có thể xem là tối ưu trong quá trình thực hiện bảo tồn và phát huy giá trị di tích, việc xây dựng quy hoạch tổng thể bảo tồn phát huy giá trị di sản nên dựa vào các chuyên gia đầu ngành trong nước là chính, phát huy chất xám của họ và lựa chọn đơn vị tư vấn thích hợp, đồng thời cần tham khảo các chuyên gia nước ngoài khi cần thiết. Để có thể thực hiện được quy hoạch tổng thể, nhất là đối với các di tích tháp Chăm đang trong ý tưởng khuyến nghị trở thành di sản thế giới, Bình Định cần rút kinh nghiệm từ thành công quy hoạch quần thể di tích Cố đô Huế, Khu phố cổ Hội An, di tích tháp Bà thành phố Nha Trang, mỗi bước đi trong quá trình bảo tồn, khai thác sử dụng ở những di sản này đều được công luận nhìn nhận và những người làm công tác này sẵn sàng lắng nghe, học hỏi, rút kinh nghiệm. Trong công tác quản lý các di tích tháp Chăm, Bình Định đã phân cấp trách nhiệm từ tỉnh đến huyện, thành phố, rồi xã, phường, thị trấn rất cụ thể, rõ ràng, nhưng ở cấp tỉnh đã đến lúc cần phải thành lập Ban quản lý di tích, giúp tỉnh thực hiện công tác quản lý nhà nước và tư vấn khai thác, phát huy tác dụng di tích trong giai đoạn mới; không nên quan niệm rằng di tích phải được trùng tu và xây dựng hạ tầng hoàn chỉnh rồi mới khai thác (Việc này ta cần học tập kinh nghiệm ở Ban Quản lý di tích tỉnh Khánh Hòa)... Lâu nay, các cơ quan khai thác di tích ở Bình Định và cơ quan thực hiện quản lý  nhà nước về di tích vẫn chưa có tiếng nói chung, việc làm cụ thể của cơ quan khai thác chưa tham khảo chuyên môn của cơ quan thực hiện quản lý nhà nước. Di tích văn hóa Chăm ở Bình Định ẩn chứa nhiều giá trị hấp dẫn, nhưng lượng du khách đến di tích lại không đáng kể là có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân bởi không gian tâm linh, chưa được chú trọng, quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy chưa được xây dựng và từng bước triển khai thực hiện.

NGUYỄN VĂN NGỌC

TRONG SỐ NÀY:
Bác Hồ với mùa xuân kháng chiến đầu tiên xuân Đinh Hợi 1947
Chủ tịch Hồ Chí Minh tin dùng tri thức
Hưởng ứng cuộc vận động: Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Ông NGUYỄN SINH HÙNG - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ (Phát biểu trong Lễ Khánh thành cầu Thị Nại): Bình Định triển khai có hiệu quả thành công bước đầu trong việc xây dựng hạ tầng KKT Nhơn Hội
Ông VŨ HOÀNG HÀ, Ủy viên BCH T.Ư Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định (Trích) Phát biểu trong Lễ Khánh thành cầu Thị Nại): Cầu Thị Nại “mở toang cánh cửa vào Nhơn Hội”
Xây dựng kết cấu hạ tầng KKT Nhơn Hội phải hiện đại, theo công nghệ tiên tiến
Nhìn lại một năm hoạt động Khoa học công nghệ Bình Định
Một doanh nghiệp hình thành từ đề tài nghiên cứu khoa học: Sau 6 năm doanh thu trên 25 tỷ đồng
Kinh nghiệm áp dụng ISO 9000
Giá trị văn hoá của tháp Chăm ở Bình Định
Hậu Nghệ
Trùng tu, tôn tạo di tích kiến trúc cổ : cần lưu tâm đến không gian – môi trường – cảnh quan
Hài hoà tiêu chuẩn thách thức và cơ hội
Ứng dụng và an toàn của công nghệ web services
Kỹ thuật nuôi heo rừng lai
“Tự chủ sáng tạo, trọng điểm vượt qua, ủng hộ phát triển, dẫn đầu tương lai”
Bền vững một cơ sở giống heo cấp 1
Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001: 2000 kinh nghiệm triển khai
Cội nguồn rượu Bàu Đá
Cây sả chanh trên đất nghèo dinh dưỡng
Thử nghiệm - bảo tồn giống cây song bột
Trồng thử nghiệm cây Rép trên đất đồi huyện Tây Sơn
Cải tiến máy đùn gạch 2 trục phay
Hệ thống liên lạc tự động giữa nhà trường và gia đình
Hội thảo khoa học - nước sinh hoạt bị nhiễm Fluor: Ảnh hưởng đến răng, xương cần có nghiên cứu toàn diện...
Hoa Quỳnh với bệnh về hô hấp – tim mạch
 
  

 

 

KỶ YẾU KH&CN
- Giai đoạn 1991-2000
- Giai đoạn 2001-2005
- Giai đoạn 2006-2010

  Hội Nghị KH&CN các  tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên lần thứ VII

Chương trình đưa  thông tin KH&CN  phục vụ phát triển KTXH nông thôn  và  miền  núi

 

  

      Website Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định.                         
      Theo Giấy phép số 231/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 06/06/2007.
      Quản lý và nhập tin:
Phòng Quản lý Chuyên ngành, Sở Khoa học & Công nghệ Bình Định.
      Người chịu trách nhiệm chính: TS. Võ Ngọc Anh - Phó Giám đốc Sở.

Địa Chỉ: 68 Lê Duẩn, TP.Quy Nhơn, Tỉnh Bình Định.

ĐT: 056.3524791 -  056.3522075   * Fax: 056.3523661.

Email: sokhcnbd@vnn.vn.